część druga
Na początku XIX wieku służba w armii carskiej trwała 25 lat. W 1834 r. okres ten zmieniono na 20 lat służby czynnej, po której następował 5-letni urlop. Kolejne zmiany wprowadzono w 1859 r., kiedy czas służby określono na 20 lat (15 lat służby i 5 lat urlopu). W następnych latach stopniowo obniżano czas służby czynnej, wydłużając okres urlopu.
Po wprowadzeniu gruntownej reformy w 1874 r. służba czynna trwała 6 lat i 9 lat rezerwy (czyli pozostawania w gotowości). Od 1888 r. służba czynna została skrócona o rok, ale za to wydłużono okres rezerwy aż o 4 lata. W końcu, w 1906 r. czas służby czynnej zmniejszono do 3 lat przy 15-letnim okresie pozostawania w rezerwie.