W tym roku przypada 163 rocznica wybuchu powstania styczniowego. W poniższym tekście przytaczam garść informacji o potyczce pod Blizocinem oraz wspominam powstańców związanych z terenem dzisiejszej gminy Jeziorzany.
Po wybuchu powstania styczniowego Gustaw Zakrzewski ( właściciel majątku Ciechomin gmina Wola Mysłowska) zorganizował własny oddział powstańczy liczący ok. 300 powstańców, który to miał zaopatrywać inne oddziały powstańcze. Wprawdzie miał być oddziałem kwatermistrzowskim, ale nie unikał walk z Rosjanami. Walczył m.in. pod Blizocinem. Do potyczki doszło 25 marca 1863 r. Z okolic Żelechowa Zakrzewski skierował się ze swym oddziałem ku rzece Wieprz. Pod Blizocinem natknął się na kozaków Reinthala. Po sforsowaniu Wieprza udało mu się bez strat dojść do Michowa. W miasteczku otrzymał wiadomość, że od Kurowa nadciąga kolumna wojsk rosyjskich. W obliczu przewagi wroga podjął decyzję o udaniu się na północ do województwa podlaskiego. W okolicy Kocka ponownie sforsował rzekę Wieprz. W pościg za nim poszły połączone w Łysobykach oddziały rosyjskie, które starły się z nim trzykrotnie pod: Krzywdą, Wróbliną i Fiukówką, gdzie oddział Zakrzewskiego poniósł dotkliwą klęskę. Tylko nielicznym powstańcom udało się wydostać z okrążenia.
W oddziale Gustawa Zakrzewskiego walczył syn dziedzica z Krępy – Emil Łapczyński oraz syn dziedziców Przytoczna – Leon Przanowski.
Emil Łapczyński – urodził się 8 maja 1837 roku w Kawęczynie w rodzinie Feliksa Łapczyńskiego i jego żony Emilii z Borowskich, dziedziców Krępy i Kawęczyna. Był świetnie zapowiadającym się młodym artystą. Jego kunszt wysoko oceniali krytycy, a sale koncertowe wypełniały po brzegi tłumy melomanów. Koncertował w Warszawie, Lwowie, Wiedniu, Petersburgu i w Pradze. Kształcił się u Aleksandra Dreyschocka, wybitnego czeskiego pianisty i kompozytora. Jest szczupły, smagławy, włosów blond, twarzy ściągłej, na której jak i w całem ułożeniu, maluje się skromność i wyraz przyjemny – tak go opisywano. Grywał utwory Chopina, Mandelsona, Webera, Beethovena oraz swojego mistrza Dreyschocka. Liszt, zachwycony jego występem (19 stycznia 1856 r.) w Wiedniu, postanowił udzielić mu kilku lekcji. Po wybuchu powstania styczniowego wstąpił do oddziału Gustawa Zakrzewskiego. Zginął 27 marca 1863 r. w bitwie pod Wróbliną.
Leon Przanowski – Urodził się 6 listopada 1844 r w Celejowie k. Puław. Był jednym z ośmiorga dzieci właścicieli Przytoczna, Wojciecha i Marii z d. Wessel Przanowskich. W 1860 r. ukończył gimnazjum w Lublinie, a potem został studentem Instytutu Agronomicznego na Marymoncie. Po przeniesieniu uczelni do Puław w tym mieście kontynuował naukę. W czasie powstania styczniowego walczył w oddziale Gustawa Zakrzewskiego, m.in. pod Blizocinem. Po klęsce oddziału Zakrzewskiego pod Wróbliną i Fiukówką walkę kontynuował w oddziale Marcina Borelowskiego . W jego szeregach awansował do stopnia podporucznika i porucznika. Walczył pod Chruśliną, Korytnica, Różą, Panasówką, Batorzem. Po śmierci Borelowskiego przeniósł się Kieleckie do oddziału Dionizego Czachowskiego, był adiutantem dowódcy. Po upadku Powstania wyemigrował do Drezna, które było dużym ośrodkiem polskich uchodźców. Następnie osiadł w Belgii, gdzie wstąpił na Wydział Matematyczny na Politechnice w Gandawie. Po ukończeniu studiów z wyróżnieniem w 1869 r. powrócił do Królestwa. Ponieważ jego nazwisko figurowało jako przestępcy politycznego, podjęto decyzję o jego aresztowaniu. Na skutek amnestii został zwolniony, lecz pozostawał pod ścisłym nadzorem policji carskiej. Początkowo osiadł w majątku brata Adama w Zdziechowicach, a następnie w podupadłym folwarku Krasne w powiecie chełmskim. Był niezwykle aktywnym członkiem organizacji ziemiańskich w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim. Na przestrzeni ponad 30 lat pełnił m.in. funkcję radcy Dyrekcji Głównej Towarzystwa, prezesa Lubelskiego Oddziału Towarzystwa, pełnomocnika Lubelskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu. Na polu gospodarczo-finansowym angażował się także w działalność Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Lubelskich, organizując towarzystwa wzajemnych ubezpieczeń od gradu i ognia. Był również prezesem Komitetu Wykonawczego Lubelskiego Oddziału Banku Ziemiaństwa i Zarządu Cukrowni „Milejów”. Wspierał także powstanie Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i po przeprowadzonym postępowaniu kwalifikacyjnym za bohaterstwo w powstaniu styczniowym, w 1923 r. został odznaczony orderem Virtuti Militari. Zmarł 5 III 1924 r. w Lublinie, w wieku 79 lat i został pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej.
Inni powstańcy wywodzący się z terenu dzisiejszej gminy Jeziorzany
Bielecki Józef – ur. 10 marca 1834 r. w Łysobykach, s. Michała i Marianny z d. Matuszyńska. Chłop z Łysobyk, żonaty, jedno dziecko. Więzień Cytadeli Warszawskiej. Aresztowany w Natalinie 24 lipca 1864 r. Jako powód zatrzymania zapisano: zamieszany w sprawę ks. Wawrzyńca Lewandowskiego. W więzieniu przebywał od 28 lipca. 8 grudnia władze carskie skazały go na 1 rok aresztanckich rot. Kilkanaście dni później, tj. 21 grudnia, odesłany został do Warszawy.
Broniszewski Ludwik ks. – ur. 16 października 1829 r. w Broku, s. Jana i Anny z d. Stryk. Gimnazjum ukończył w Siedlcach, po czym wstąpił do seminarium duchownego w Janowie Podlaskim. Święcenia kapłańskie przyjął w 1853 r. Pracę duszpasterską rozpoczął jako wikariusz w Stężycy, potem pełnił posługę w Sarnakach, w Łaskarzewie i w Parczewie. W 1863 r. został uwięziony i zesłany na Syberię za odebranie przysięgi od przyszłych powstańców. Na zesłaniu przebywał 20 lat. Za wstawiennictwem ks. Franciszka Jaczewskiego, administratora diecezji lubelskiej, w 1883 r. został zwolniony, ale nie mógł piastować stanowisk kościelnych. Duszpasterzował jako wikary w parafii w Węgrowie i Wyszkowie. W latach 1890-91 był proboszczem w Prostyni. Za wyspowiadanie unitów ponownie naraził się władzom rosyjskim. Z Prostyni przeniesiony został jako wikariusz do Starej Wsi. Od 1894 r. objął probostwo w Łysobykach. W tej parafii dał się poznać jako dobry gospodarz. Wybudował plebanię, organistówkę, odnowił ołtarz i wnętrze kościoła, otoczył kościół murowanym parkanem. Zmarł w 1899 r. i pochowany został na cmentarzu w Przytocznie.
Gumowski Kazimierz Tomasz ks. – ur. 10 marca 1828 r. w Przytocznie, s. Jakuba, dzierżawcy części rządowej majątku Przytoczno i Elżbiety z d. Zadarnowska. W latach 1839-47 był uczniem gimnazjum. W roku 1848 rozpoczął naukę w Instytucie Agronomicznym w Marymoncie. Kurs ukończył w 1849 r. i odbył praktykę gospodarską i leśną we wsi Skopy. Od 1850 r. był alumnem seminarium duchownego w Janowie, święcenia kapłańskie otrzymał w 1854 r. Jako wikariusz pracował w Rozbitym Kamieniu i Okrzei, zaś od 1860 r. był proboszczem w Kłoczewie. Ks. Gumowski był jednym z głównych organizatorów zjazdu duchowieństwa zorganizowanego 13 listopada 1862 r. w Kłoczewie, gdzie zebrani duchowni zdecydowali opowiedzieć się za stronnictwem „czerwonych”, dążących do wybuchu powstania styczniowego. Uczestnicy zjazdu złożyli przysięgę na wierność Komitetowi Centralnemu. Niespełna dwa miesiące później ks. Gumowski został aresztowany przez Rosjan. Po trzech miesiącach zwolniono go za poręczeniem, ale musiał przebywać w Kłoczewie, gdzie zmarł 17 kwietnia 1889 r.
Kaliszek Antoni – ur. 15 sierpnia 1842 r. w Woli Blizockiej (podaje się też Lendo Ruskie jako miejsce urodzenia). Po śmierci ojca, w wieku 16 lat, rozpoczął samodzielne życie, pracował jako pastuch. Wybuch powstania styczniowego zastał go w Zagoździu. Przyłączył się do oddziału powstańczego tworzonego przez mjr Bardę. Pierwszą walkę stoczył pod Żyrzynem. Potem walczył w oddziale Krysińskiego. W bitwie pod Sernikami został ranny. Rosjanie zatrzymali go nieopodal wsi Snopków i umieścili w lazarecie, a następnie w więzieniu w Lublinie. Po odsiedzeniu zasądzonej kary przez rok był pod nadzorem żandarmów. W 1873 r. zawiera związek małżeński z Maryanną Pasieka z Woli Blizockiej i w tej miejscowości małżonkowie osiedlają się. Pod koniec życia wraz z rodziną zamieszkał w Plancie nieopodal Brześcia nad Bugiem. W 1930 r. odznaczono go Krzyżem Niepodległości, a w 1938 r. Krzyżem Oficerskim Odrodzenia Polski. Zmarł w 1938 r. Jego szczątki spoczęły na cmentarzu w Szczytnikach Małych pod Brześciem. Antoni Kaliszek to przodek Stefana Micha – cichociemnego, poprzez miejsce zamieszkania, także związanego z Wolą Blizocką.
Kijek Franciszek – lat 38, ur. 1 grudnia 1827 r. w Łysobykach, s. Macieja i Franciszki z Madyjewskich, mieszczanin. Żonaty, ojciec czworga dzieci. Aresztowano go w Łysobykach 10 kwietnia 1864 r. na podstawie złożonej skargi. Od 1 czerwca przebywał w więzieniu. 15 listopada, po ponad czterech miesiącach więzienia, powrócił do Łysobyk.
Lasoczyński Wincenty – lat 26, mieszczanin z Łysobyk. Aresztowany w Łysobykach 15 stycznia 1864 r. za przynależność do szajki. Od 1 czerwca 1864 r. przebywał w więzieniu. Podobnie jak Kijek 15 listopada został zwolniony i powrócił do Łysobyk.
Paszkowski – Mieszkaniec Łysobyk. Brał udział w egzekucji burmistrza Łysobyk, Franciszka Dembińskiego, którego powstańcy skazali na karę śmierci przez powieszenie za współpracę z Rosjanami. Czyn ten ściągnął na powstańców represje carskie. Paszkowski, chcąc uniknąć kary, uciekł za granicę, ale po jakimś czasie powrócił. Rosjanom wydała go żona. Został zesłany na Sybir. Zanim pojmano Paszkowskiego, Rosjanie w akcie zemsty spalili jego zabudowania, nie pozwolili nic wynieść. W parafii Łysobyki znajduje się akt zgonu Władysława Paszkowskiego przesłany z Turcji. Z zapisu wynika, iż Władysław Paszkowski zmarł w 1865 r. w Warnie. Akt zawiera informację, iż żoną jego była Julia Dziwulska, zaś synowie to Aleksander i Stanisław. Akt urodzenia Aleksandra, spisany w 1858 r. w parafii Kock, informuje, iż Władysław Paszkowski, ur. w 1837 r., był dziedzicem częściowym we wsi Ostrowiu (Ostrów?). Czy Paszkowski nieznanego imienia i Władysław Paszkowski to ta sama osoba? Być może tak. Można przypuszczać, iż udało mu się zbiec w drodze na zesłanie i przedostać się do Turcji.
Sikorski Franciszek – ur. 1 kwietnia 1820 r. w Łysobykach, s. Jędrzeja i Franciszki z d. Spaszyńska. Mieszczanin z Łysobyk, żonaty, ojciec pięciorga dzieci. Posiadał dom i ziemię. Więzień Cytadeli Warszawskiej. Aresztowany w Łysobykach 10 kwietnia 1864 r. z powodu donosu na jego osobę. W więzieniu przebywał od 1 czerwca. 15 listopada podjęto decyzję o odesłaniu go do miejsca zamieszkania. 15 lutego 1865 r. z rozkazu namiestnika skazany na 4 lata katorgi w fabrykach. 25 lutego odesłany do Warszawy.
Tarczyński Jan (mieszczanin) – ur. 22 listopada 1824 r. na Drewniku, s. Wojciecha i Małgorzaty z d. Kępa i Turkowski Romuald (chłop) – ur. ok. 1836 r., s. Feliksa i Marianny to kolejni powstańcy, którzy brali udział w egzekucji burmistrza. Powieszono ich za ten czyn 9 grudnia 1864 r. w Łysobykach.
Wnętowski Władysław, Jaskulski Bronisław, Hochtanzier Edward, Frest Fryderyk, Broniewski Wincenty – byli także w grupie powstańców biorących udział w egzekucji burmistrza Łysobyk. Skazano ich na karę śmierci poprzez powieszenie w obrębie Warszawskiej Aleksandrowskiej Cytadeli 4 grudnia 1864 r.
Na pierwszej fotografii Leon Przanowski, syn właścicieli Przytoczna.
Na drugim zdjęciu Antoni Kaliszak, mieszkaniec Woli Blizockiej.