Część pierwsza
Historia rodziny Jankowskich nabiera rozpędu od Tomasza Jankowskiego (ur. 1834r. – zm. 1909r.). To on wraz z ojcem Błażejem kupił część majątku Wyczółkowskich, miał wtedy ok. 26-27 lat. Do tej transakcji doszło najpewniej między 1860 a 1862 r. Poprzedni właściciel Ostrowa, ojciec znanego malarza Leona Wyczółkowskiego – Mateusz, ratując konie, wpadł do Wieprza. Było to zimą, z trudem go wyciągnięto z wody, lodowatej i pełnej pływającej kry. To wydarzenie przyczyniło się do choroby, a w 1861 r do jego śmierci. Zgodnie z panującym prawem nadzór nad majątkiem przejął brat Mateusza, Ksawery gospodarujacy w sąsiednich Mściskach, który pomiędzy 1860 a 1862r. sprzedał Jankowskim majątek zawierający ok. 80 ha ziemi ornej. Część ziemi Wyczółkowski sprzedał okolicznym chłopom, z czego poźniej były procesy sądowe wytoczone Tomaszowi. Według Byliny, pracownika majątku i mieszkańca Ostrowa, folwark składał się z ok. 200 mórg łąki i 100 mórg pola.
Dworek był długi ok. 24m, niski, parterowy, kryty słomą, wykonany z bali drewnianych oszalowanych deskami z wejściem głównym w kierunku na rzekę. Nie posiadał żadnych ozdób. Za domem, po przeciwnej stronie niż rzeka, były zabudowania gospodarcze składające się z dwóch stodół, piętrowego spichlerza, wozówki.
Tomasz nie był osobą anonimową, znany i zapewne poważany był w lokalnym środowisku. Piastował urząd skarbnika i wójta w gm. Chudowola. Pełnił też urząd sędziego gminnego. Odniósł także sukces rodzinny, gdyż doczekał sporej gromadki dzieci. Jego pierwszą żoną była Joanna Ciołek (1837-1886) z Michowa, z którą miał 11 potomstwa:
1. Jako pierwszy urodził się Mateusz (1856-1904). Mateusz początkowo współgospodaruje w Ostrowie z ojcem Tomaszem. Ożenił się z Weroniką Bażanowską, córką michowskiego lekarza. Po jego śmierci wdowa ponownie wychodzi za mąż za Kowalskiego w Baranowie, tam też została pochowana.
2. Kolejne dziecko to Józef (1858-1858) zmarł jako niemowlę.
3. Jako trzeci rodzi się Jan (1860-1939). Gospodarował w Ostrowie do 1920 r. Z nieznanych dzisiaj powodów zrezygnował z prowadzenia majątku.
4. Piotr (1862-1924) był czwartym synem i pierwszym, który przyszedł na świat w Ostrowie. Po ukończeniu gimnazjum, zapewne w Lublinie, podjął studia medyczne na Uniwersytecie w Dorpacie (dzisiaj Tartu w Estonii). Od 1831, w związku z likwidacją przez władze carskie Uniwersytetu Wileńskiego i Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytet w Dorpacie stał się głównym miejscem, gdzie studiowali Polacy z zaboru rosyjskiego, zarówno ze względu na przychylne Polakom stanowisko władz uczelni, jak i na opinię o wysokim poziomie kształcenia. Jak wspominają potomkowie dzieci Tomasza, w majątku nie było jaśniepaństwa”. Każde wakacje Piotr musiał spędzać u ojca i pomagać w gospodarstwie, aby w taki sposób odpracować koszty ponoszone na jego edukację. Nawet już jako dyplomowany lekarz stawał nadal do żniw. W czasie wojny rosyjsko-japońskiej w l. 1904-1905 prowadził szpital polowy na froncie. Potem był lekarzem gubernialnym w Kielcach i ordynatorem szpitala zakaźnego. Jego praktyka lekarska zawierała eksperymentalne leczenie pacjentów, m.in. ,według przekazów rodzinnych, potrafił bezoperacyjnie leczyć zapalenie ślepej kiszki. Poza szpitalem dokonał operacji na pacjencie ze skrętem jelit, ratując mu życie. Piotr ożenił się z Julią Gołębiowską. Małżonkowie sprzedali swoje kieleckie nieruchomości i kupili majątek w Mogielnicy k. Chełma. Wspólnie doczekali czterech synów: Kazimierz zginął w obozie Auschwitz. Stanisław, Władysław i Stefan przeżyli wojnę. Władysław był inżynierem w zakresie hydrauliki, walczył 1,5 roku na wojnie polsko-bolszewickiej(1919-1920) w I Pułku Szwoleżerów. Syn Władysława – Andrzej jest sędzią w stanie spoczynku. Prowadził Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach. Swoimi działaniami doprowadził do skazania m.in. „kata Gór Świętokrzyskich” Alberta Szustera. Za całokształt działań uhonorowano go tytułem Świadka Historii.
5. Pierwsza córka Marianna (1864-1912) wyszła za mąż za Antoniego Jarosławskiego. Mąż pochodził z Wólki Profeckiej k. Puław. Antoni zmarł w 1911 r., żona w 1912 r.. Małżonkowie pochowani są na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie.
6. Władysław (1867-1950) ukończył studia inżynierskie. Pracował jako inżynier w Cukrowni Lublin. Mieszkał w Lublinie na ul. Narutowicza. Pochowany został na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie.
7. Druga córka to Wiktoria (1869-1952) wyszła za mąż za Władysława Kucharskiego z Bystrzycy. Mąż był młynarzem. Kupił majątek Młyniska k. Rudna. Wiktoria za pieniądze z posagu kupiła dom po szkole na ul. Bernardyńskiej w Lublinie. Dom jest nadal w rękach rodziny. Niedawno został uszkodzony przez katastrofę budowlaną sąsiedniego budynku. Wiktoria i Władysław spoczywają na cmentarzu przy ul Lipowej.
8. Kolejne dziecko to Natalia (1872-1942), wyszła za mąż za Andrzeja Szyszko, ur. w miejscowości Szyszki, pow. Sokółka, parafia Kundzin. Andrzej objął m.in. posadę pisarza gminnego w Samoklęskach. Potem zamieszkali w Kielcach, gdzie w 1903r. umiera Szyszko i zostaje pochowany na miejscowym cmentarzu. Natalia spoczywa na cmentarzu w Lublinie przy ul. Lipowej. Małżonkowie mieli trzech synów, którzy zginęli z rąk trzech różnych wrogów Polski. Wacław walczył w walkach z Ukraińcami w 1918r. Bronisław poległ w wojnie polsko-bolszewickiej. Józef, oficer zawodowy, poległ w czasie powstania warszawskiego w 1944r.
9. Aleksander (1874-1946) ostatni właściciel Ostrowa. W 1895 r. żeni się z Marianną Madyjewską z Łysobyk. Małżonkowie mieli dwoje dzieci, syna i córkę, które zmarły w wieku ok. 30 lat na gruźlicę. Potem zmarła żona, a w 1946 r. w Lublinie oddał ostatnie tchnienie Aleksander. Cała rodzina pochowana jest na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie. Aleksandrowi i jego rodzinie poświęcę następny post.
10. Edward (1876-1950) ukończył gimnazjum męskie w Lublinie, potem studiował teologię w Cesarskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu. W 1903 r. uzyskał tytuł magistra teologii i wrócił w rodzinne strony. Był m.in. wikariuszem w Kurowie i Markuszowie, potem kanonikiem i administratorem Katedry Lubelskiej. Prawdopodobnie udzielił sakramentu małżeństwa Bolesławowi Bierutowi.
11. Najmłodszym dzieckiem w rodzinie Tomasza był Tomasz (1879-1938). Ożenił się z Lucyną Estrajch. Małżonkowie mieli majątek w Gawłówce (od 1942 r. majątek ten nazywano Wilhelmówka). Zmarł przed wybuchem II wojny światowej. Jego ciało spoczęło na cmentarzu w Rudnie. Tomasz z małżonką doczekali córki Alicji i syna Andrzeja. Córka wyszła za mąż za lekarza Walewskiego. Oboje poznali się w szpitalu: ona była pacjentką, on lekarzem. Była to miłość od pierwszego wejrzenia. Po wojnie zamieszkali w Kłodzku, a potem w Opolu śląskim gdzie Walewski pracował w szpitalu garnizonowym. Syn Tomasza – Andrzej – przed wojną ukończył gimnazjum, na dalszą naukę otrzymał stypendium i edukację kontynuował we Francji, uzyskując w 1939 r. maturę. Wybuch wojny uniemożliwił dalszą edukację. Po wojnie ukończył szkołę lotniczą i przydzielony został do Pułku Lotniczego w Babich Dołach k. Gdańska. Po wypadku przechodził rekonwalescencję w Szklarskiej Porębie, gdzie poznał Mariannę Ziemnich. Z tego związku narodził się syn Jacek, który od kilku lat organizuje zjazdy rodziny Jankowskich rozsianej po Polsce i świecie.
Tomasz Jankowski, nestor rodu, po śmierci pierwszej żony Joanny z d. Ciołek, która spoczywa na cmentarzu w Rudnie, ożenił się ponownie z Karoliną Rygier. Jak głosi przekaz rodzinny, była to bardzo ładna kobieta. Tomasz był jej trzecim mężem. Tomasz zmarł w 1909 r. i spoczywa na cmentarzu w Rudnie. Jego grób został zniszczony w latach 80-tych, za sprawą ówczesnego proboszcza.
Kolejny post – część druga będzie poświęcony Aleksandrowi Jankowskiemu, ostatniemu właścicielowi Ostrowa.
Poniżej zdjęcie ukazujące budynek zabudowań dworskich w Ostrowie. Rodzina nie wie, czy to jest dworek, czy też czworaki. Moim zdaniem, jest to zapewne dworek. Widać: fragment gazonu (ozdobnego trawnika w kształcie koła z kwiatami), podjazd do dworku, werandy oszklone.
Druga fotografia pokazuje usytuowanie zabudowań dworskich w Ostrowie.