14 kwietnia 2025 r. na stronie Urzędu Gminy Jeziorzany ukazał się projekt audytu krajobrazowego (dokument trudno odszukać na stronie Urzędu, dlatego podaję adres strony: https://jeziorzany.eu/projekt-audytu-krajobrazowego-wojewodztwa-lubelskiego/
Audyt wskazuje rekomendacje i wnioski dotyczące kształtowania, ochrony obszarów i obiektów prawnie chronionych oraz krajobrazów priorytetowych.
Projekt obejmuje na terenie gminy Jeziorzany:
- Obszar Chronionego Krajobrazu „Pradolina Wieprza”.
- Wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny miejscowości Jeziorzany
- Krajobrazy priorytetowe nazwane: Historyczny układ ruralistyczny (historyczna kompozycja przestrzenna wsi, obejmująca zabudowę – zespoły i pojedyncze budynki – oraz zaprojektowaną zieleń, osadzone w historycznych podziałach gruntów i dróg, często charakteryzujący się powtarzalnością form i rytmem zagród, np. szeregówka, ulicówka, okolnica, mający znaczenie historyczne i chroniony prawnie jako zabytek. ) z zachowaną zabudową mieszkalną w Jeziorzanach
W ramach krajobrazu priorytetowego wprowadzono katalog 50 charakterystycznych, tradycyjnych budynków drewnianych jako przykłady lokalnych form architektonicznych na terenie miejscowości Jeziorzany wraz ze zdjęciami obiektów.
Zapisy audytu będą miały wpływ na przyszłe zagospodarowanie przestrzenne w gminie, określone w: Planie Ogólnym Gminy, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz Strategii Rozwoju Gminy Jeziorzany.
Nadzorem konserwatorskim Jeziorzany objęte są od 1986r. jest to ogromna uciążliwość dla mieszkańców, którzy chcieliby wybudować, rozbudować lub wyremontować budynek albo postawić czy wyremontować istniejące ogrodzenie. Zanim sprawa trafi do wydziału architektury musi projekt zatwierdzić Wojewódzki Konserwator Zabytków i tu zaczynają się schody. Konserwator ma swoje wytyczne i je narzuca np.: kształt, kolor, wzór, materiał budowlany, wysokość, itd. Jest to droga przez mękę i hamuje rozwój miejscowości.
Ale to nie jedyna uciążliwość dla mieszkańców Jeziorzan, właśnie szykuje się kolejna, ale nie tylko dla Jeziorzan również dla Blizocina, Skarbiciesza i części Krępy. Sejmik Wojewódzki zdecydował o utworzeniu Parku Krajobrazowego i to dopiero może być przysłowiowy gwóźdź do „trumny” dla rozwoju tych miejscowości, które znajdą się w granicach parku. O tym oddzielnie napiszę – a jest się czego bać!.
Zdjęcia ukazują niektóre budynki w Jeziorzanach zakwalifikowane jako zabytki ze względu na lokalne formy architektoniczne zabudowy. Budynków tych nie można wyburzyć, nadać im innego kształtu, podnieść. Przeprowadzając remont, należy wziąć pod uwagę zalecenia np.: otwory okienne i drzwiowe według zaleceń konserwatora, materiały wykończeniowe to drewno naturalne w naturalnym kolorze, pokrycie dachu blachą płaską w odcieniach brązu i grafitu, itd.