Walczyli w szeregach 2 KP w bitwie pod Monte Cassino

Gałązka Zygmunt – ur. 2 maja 1906 r. w Łysobykach, s. Ignacego i Franciszki z d. Tomaszewska. Przysięgę wojskową złożył 20 grudnia 1927 r. w 27 Pułku Ułanów. We wrześniu 1939 r. walczył w stopniu starszego ułana w kompanii sanitarnej nr 902.

22 września 1939 r. dostał się do niewoli sowieckiej, gdzie niemal przez dwa lata osadzony był w łagrach. 25 sierpnia 1941 r. wstąpił do tworzącego się Wojska Polskiego na terenie ZSRR. 9 września 1941r. przydzielony do 17 Pułku Piechoty Kompanii Sanitarnej. W okresie od 29 listopada 1943 r. do 6 lutego 1944 r. uczestniczył w kursie samochodowym. Rozkazem 6 K. San. 266/44 przeniesiony do 4 Kresowej Kompanii Sanitarnej. W kwietniu 1945 r. awansowany do stopnia kaprala.

Jego szlak bojowy wiódł przez tereny Włoch. Od 2 lutego do 23 kwietnia 1944 r. brał udział w obronie nad rzeką Sangro. W okresie 24 kwietnia – 31 maja 1944 r. walczył pod Monte Cassino. Od czerwca do pierwszych dni września 1944 r. wziął udział w bitwie o Ankonę i Linię Gotów. We wrześniu i na początku października był w odwodzie 8 Armii. Od 10 października 1944 r. do 1 stycznia 1945 r. uczestniczył w działaniach zaczepnych w Apeninach Północnych, po czym do 8 kwietnia 1945 r. walczył w obronie nad rzeką Senio. Jego szlak bojowy zakończył się udziałem w walkach w bitwie o Bolonię od 4 kwietnia do 2 maja 1945 r.

Siedmiokrotnie poddawano go ocenie: w czerwcu i grudniu 1943 r., w czerwcu i grudniu 1944 r., w marcu 1945 r., w styczniu i październiku 1946 r. W ocenach zapisano: Inteligencja dość duża. Dyscyplina duża. Wyszkolenie dobre. Lojalność bardzo duża. Bardzo pracowity, sumienny.

W uznaniu czynów męstwa i odwagi wykazanych na polu walki został odznaczony: Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino nr 26833, Gwiazdą za Wojnę, Gwiazdą Italii, Medalem Wojska po raz pierwszy. Do kraju powrócił 22 grudnia 1946 r., gdzie czekały na niego żona Helena, córka Danuta ur. w 1934 r. i syn Stanisław ur. w 1936 r. Zmarł w 1975 r. Spoczywa na cmentarzu w Przytocznie.

Szlendak Jan – ur. 11 lutego 1916 r. w Łysobykach s. Michała i Marianny z d. Mazurek. Zmarł w 1996 r. W roku 1927 ukończył trzy klasy szkoły w Łysobykach. Potem kontynuował naukę w zakładzie stolarskim, w 1936 r. zdobył zawód cieśli. W 1938 r. został powołany do czynnej służby wojskowej w 4 Batalionie Pancernym w Brześciu nad Bugiem. Przysięgę wojskową złożył 12 grudnia 1938r. Po wybuchu wojny wprost z jednostki skierowany został do walki z wrogiem.

Szlendak Stanisław – ur. 6 maja 1911r. w Łysobykach, s. Michała i Marianny z d. Mazurek. Zmarł w 2009 r. W latach 1924-27 uczęszczał do szkoły w Łysobykach. Przez trzy lata od 1927 do 1930 r. pracował w gospodarstwie ojca, potem podjął pracę jako cieśla. 2 marca 1936 r. został wcielony do wojska, służył w plutonie łączności w 9 Pułku Artylerii Ciężkiej w Siedlcach. W sierpniu tego samego roku przeniesiono go do Brześcia, gdzie dosłużył się stopnia kanoniera telefonisty. Służba trwała półtora roku. W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany, w domu pozostawił żonę i dwóch synów: Norberta ur. w 1938 r. i Władysława ur. w 1939 r. Wcielono go do 20 Pułku Artylerii w Prużanie. Potem wraz z wojskiem ruszył w kierunku Chełma, Włodawy, Włodzimierza Wołyńskiego.

Bracia Stanisław i Jan Szlendak zostali aresztowani przez Sowietów: Jan 18 września 1939 r., Stanisław 19 września i osadzeni w obozie Karakub w Obłastii Donieckiej na terenie Ukraińskiej SRR. Od 13 czerwca 1940 r. osadzeni w Siewżełdorłag w Obłastii Komi na terenie Rosyjskiej FSRR, potem w obozie Juża w Obłastii Iwanowskiej na terenie FSRR.

26 października 1939 r. zostali osadzeni w obozie Jeleno-Karaubskim. Pracowali w kamieniołomach między Moskwą a Kijowem. W czerwcu 1941 r., wraz z napaścią Niemiec na ZSRR, wepchnięto ich do wagonów i powieziono na wschód. Pierwszym przystankiem w drodze na Syberię był Kotłas, przebywali tam w lochach dwa- może trzy tygodnie. Po tym czasie pieszo ruszyli w kierunku rzeki Dźwiny, gdzie załadowano ich na barki. Płynęli Dźwiną, a następnie Wołgą. Kolejny etap katorgi odbywał się pieszo. 6 maja 1940 r. w obozie Jeleno-Karaubskim Stanisław przez 5 dni był osadzony w areszcie za systematyczną symulację i odmowę pracy. Do połowy 1941 r. pracowali w łagrze Juża. Po zawarciu porozumienia Sikorski-Majski tworzono w ZSRR Armię Andersa. W obstawie rosyjskich strażników dotarli wycieńczeni do obozu Tatiszczewo, tam już przeszli pod dowództwo polskie. Stanisław został wcielony do 6 Lwowskiego Pułku Artylerii Lekkiej, Jana przydzielono do 4 Baonu Czołgów, który w lipcu 1943 r. przemianowano na 4 Pułk Pancerny. Jan dwukrotnie był awansowany: 1 stycznia 1942 r. na stopień starszego strzelca, a 5 lutego 1947 r. do stopnia kaprala.

Przez Irak, Palestynę, Syrię przybyli z wojskiem polskim do Egiptu, a następnie dopłynęli statkiem do Włoch w okolicę Neapolu. Od kwietnia 1944 r. do maja 1945 r. brali udział w walkach o zdobycie Monte Cassino, walczyli o Ankonę i na linii Gotów oraz w obronie nad rzeką Senio i o wyzwolenie Bolonii. Opinie dowódców w odniesieniu do Jana wystawiają mu jak najlepsze świadectwo. Zarówno kpt. broni pancernej Antoni Dzięciołowski jak i dowódca 3 Szwadronu Pancernego por. brygady pancernej Zygmunt Szepett podkreślili doskonałe wyszkolenie, bardzo dobrą lojalność służbową. Oceniono, iż był: dobrym żołnierzem w akcji i poza akcją. W 1945 r. 6 Lwowski Pułk Artylerii Lekkiej, w którym służył Stanisław i 4 Pułk Pancerny Jana przerzucono do Anglii, a w marcu 1946 przeniesiono ich do rezerwy.

Za bohaterstwo w walce Stanisław odznaczony został: Krzyżem Walecznych po raz pierwszy, Krzyżem Walecznych po raz drugi, Odznaką Pamiątkową 6 Dywizji Lwów, Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino nr 21 938, Gwiazdą za Wojnę 1939-45, Gwiazdą Italii. Jana uhonorowano: Krzyżem Walecznych po raz pierwszy w uznaniu czynów męstwa i odwagi wykazanych na polu chwały, Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino nr 29545, Brytyjskim Odznaczeniem Pancernym, Gwiazdą za Wojnę 39-45, Gwiazdą Afryki, Gwiazdą Italii, Medalem Wojska po raz pierwszy, Brytyjskim Medalem Wojny 39-45.

W ambasadzie polskiej w Londynie Stanisław zgłosił chęć powrotu do kraju, brat Jan pozostał jeszcze w Anglii, wrócił do Polski w 1947r. Stanisław Szlendak zaokrętował się w Szkocji. Na statku spotkał kolegę z Łysobyk, Zygmunta Gałązkę, który także walczył pod Monte Cassino. Do portu gdańskiego wpłynęli 22 grudnia 1946 r. Dalszy etap drogi odbyli pociągiem do Ryk i wozem konnym do Łysobyk.

Na zdjęciu: Zygmunt Gałązka, Jan Szlendak, Stanisław Szlendak.

Dodaj komentarz